TRABZON BELEDİYESİ
MECLİS DENETİM KOMİSYONU
2009 YILI RAPORU

       DENETLEME YERİ

DENETLEYEN

       DENETLENEN

DENETLEME TARİHİ

İÇİNDEKİLER

       1- AMAÇ
       2- DAYANAK
       3- SUNUŞ
       4- İNCELEME-ARAŞTIRMA

       A- BELEDİYE GELİRLERİ
       1- Vergi Gelirleri
       2-Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri
       3- Bağış ve Yardımlar
       4- Diğer Gelirler
       5- Sermaye Gelirleri

       B- BELEDİYENİN GİDERLERİ
       1- Personel Giderleri
       2- S.G.K. Ödenen Pirim Giderleri
       3- Mal ve Hizmet Alımları
       4- Cari Transferler
       5- Sermaye Giderleri

       5-SONUÇ

       1- DAYANAK
       Trabzon Belediyesinin 2009 yılı gelir ve giderleri ile bunlara ilişkin hesap ve kayıt işlemlerinin 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 25. maddesi gereğince belirtilen süre içerisinde denetimi yapmak üzere Belediye Meclisinin 04.01.2010 tarihindeki toplantısında gizli oyla seçilen ve üç kişiden oluşan komisyonun çalışmalarına başladığı 08.02.2010 tarihinde aldığı (1) no.lu kararla; (EK-1)
       Denetim Komisyonu Başkanlığına Nejdet ALBAYRAK
       Üyeliklere ise Seyfullah KINALI ve Turgay ŞAHİN seçilmişlerdir. (EK-2)
       Ayrıca komisyonun aldığı (2) nolu kararla da Belediye personellerinden Uzman olarak Yaşar DURMUŞ'dan ve Büro görevlisi olarak da Hülya KÖSE'den yararlanılması uygun görülmüştür.(EK-3)

       2- AMAÇ
       Komisyonumuz yaptığı çalışma ile belediyenin 2009 yılı gelir ve giderlerinin yanı sıra bunlara ilişkin hesap ve kayıt işlemlerinin incelenip değerlendirilmesinde;
       5393 sayılı Belediye Kanunu,
       5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu,
       2464 sayılı Belediye Gelirler Kanunu,
       4734 sayılı Kamu İhale Kanununu,
       2886 sayılı Devlet İhale Kanununu,
       3194 sayılı, İmar Kanununu,
       2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu,
       237 sayılı Taşıt Kanununu,
       6183 sayılı Amme Alacakları Kanununu,
       4749 sayılı Kamu Finansman ve Borç Yönetimi Kanunu,
       1593 sayılı Umumi Hıfzı Sıhha Kanunu,
       4811 sayılı Vergi Barış Kanunu,
       213 sayılı Vergi Usulü Kanunu,
       2872 sayılı Çevre Kanunu,
       657 sayılı Devlet Memurları Kanunu,
       4857 sayılı İŞ Kanunu ve
       6245 sayılı Harcırah Kanunu ile bunlara bağlı yönetmelikler ve bakanlık genelgeleri esas alınarak;
       Belediyenin kuruluş şemasında yer alan (EK-4) müdürlük ve buna bağlı tüm birimlerin çalışmalarında kaynakların daha ekonomik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğinin değerlendirilmesi ayrıca kurumun zarara uğratılıp uğratılmadığının tespiti için tamamen bağımsız ve objektif bir denetleme amaçlanmıştır.

       3- SUNUŞ
       Denetim Komisyonumuz, yasadan kaynaklanan görevini icra etmek için, 2009 yılı ile ilgili aylık mizan değerleri, kesin hesap, bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosu, bütçe giderlerinin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu, ödenek listesi gibi mali veriler üzerinde çalışmıştır. Ayrıca 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında gerek doğrudan temin gerekse pazarlık ve açık ihale usulü ile alımlarla ilgili öncelikle 397 dosya taranmış, daha sonrada 127 adet ve son olarak da 21 adet ödeme emri belgesi incelenmiştir. Ayrıca 750 m2 üzerindeki muhtelif aylara ait inşaat ruhsat dosyaları üzerinde harç ve gelir yönünden inceleme yapılmıştır.
       Bununla birlikte 2009 yılı gelir ve giderleriyle ilgili olarak, birim müdürleriyle yazışmalar yapılmış olup, cevap yazıları yazımız ekindedir.(EK-5)
       Raporumuzun inceleme araştırma bölümünde bütçe ve kesin hesap karşılaştırmaları, belediye gelirleri ve belediye giderleri, borç ve alacakları ve bilânço ana başlıklar halinde incelenmiş ve komisyonumuzun tespitleri sıralanmıştır.
       Raporumuzun sonuç bölümünde ise Denetim Komisyonumuzun kanaat ve kararı yer almaktadır.

       A-BELEDİYENİN GELİRLERİ

       1-VERGİ GELİRLERİ
       Mülkiyet üzerinden alınan vergiler 2008 yılı 6.054.916 TL iken 2009 yılında 6.222.496 TL'ye yükselmiş olup artış oranı %0,28 dir.
       Bina vergisi 2008 yılında 1.075.392 TL alacak devretmiş olup 2009 yılında 3.881.471 TL tahsilât yapılmış, 2010 yılında ise 1.521.361 TL alacak devretmiştir.
       Arsa vergisi 2008 yılından 520.664 TL devretmiş, 2009 yılında 1.117.379 TL tahsilât yapılmış, 2010 yılında ise 651.800 TL devretmiştir.
       Arazi vergisi 2008 yılından 51.000 TL devretmiş, 2009 yılında 2.663 TL tahsilât yapılmış, 2010 yılında ise 1.790 TL devretmiştir
       İlan reklâm vergisi, 2008 yılından 220.320 TL devretmiş, 2009 yılında 572.096 TL tahsilât olmuş, 2010 yılında ise 305.741 TL devretmiştir.
       2009 yılında icra takibine alınan vergi gelir dosya sayısı 270 olup tutarı 330.722 TL.dir (Ek-14) Genel olarak bakılacak olursa vergi gelirlerinde toplam tahakkuk 15.010.476 TL, 2010 yılına devreden tahakkuk ise 3.682.961 TL dir.
       Tahsil edilemeyip 2010 yılına devreden vergi oranı % 24.53 tür. Vergi gelirlerinin daha yüksek oranda bir tahsilât oranına kavuşturulması için icra ve takip servisinin işlevinin arttırılması gerektiği düşünülmektedir.

       2-TEŞEBBÜS VE MÜLKİYET GELİRLERİ
       a)Su Satış Gelirleri: 2008 yılında 25.525.850 TL iken 2009 yılında 25.661.880 TL'ye yükselmiş olup artış oranı %0,05 dir.
       Bu ana gelir kalemi içinde en büyük yekûnu su gelirleri oluşturmaktadır. Su gelirlerinden 2009 yılına devreden alacak 2.313.446 TL 2009 yılı tahsilâtı 25.661.880 TL ve 2010 yılına devreden alacak toplamı ise 3.578.793 liradır.Devreden alacağın tahakkuk oranı ise %12.24 tür. Su alacaklarından 630.279 Liralık bölümü ile ilgili 116 adet dosya icra takibine alınmıştır. (EK- 6)
       Bu borcun: 296.000 lirası Çukurçayır Belediyesinin, 5.600 Lirası Darıca Belediyesinin ve 59.000 Lirası ise Pelitli Belediyesinin takipli borçlarından oluşmaktadır. 2009 yılı içinde 41 adet dosya infaz edilmiş ve 50.173 Liralık alacak tahsili cihetine gidilmiştir. 57.553 Liralık alacak içinse gerekli tebligat yapılmış olup, 5.600 Liralık 2 adet dosya için tebligat gerçekleştirilememiştir.
       b)Kira Gelirleri: 2008 yılında 3.673.531 TL iken 2009 yılında 2.735.102 TL ye düşmüştür. Bu gelir kaleminde % 25,5 azalma meydana gelmiş olup 2010 yılına devreden kira alacağı ise 2.562.293 TL dir.( Gecikme zammı hariç) Devreden alacağın tahakkuka oranı % 36.33 dır. Alacakların bir an önce tahsil edilmesi gerekmektedir.
       Kiraya verilen taşınmaz malların sözleşmelerinin incelenmesinde baz istasyonlarına kiraya verilmiş olan 450 ve 451 müfredat no.lu yerlerin vatandaşların rizaen terk ettiği yeşil alanlar olduğundan kiraya verilmesinin mümkün olmayacağı, yine 2886 sayılı D.İ. Kanununun 64. maddesine göre ihale suretiyle kiraya verilmiş olan taşınmaz malların kira süresi ( Turizm amaçlılar hariç ) en fazla 10 yıl olması gerekirken 56 müfredat no.lu yerin 10+15 yıl, 142 müfredat no.lu yerin 10+10 184 müfredat no.lu yerin 10+15 yıl olarak yapılmış olması yasal düzenlemeye aykırı olduğundan taşınmazın 10 yıllık süresi dolduktan sonra yeniden ihaleye çıkarılması gerekmektedir. Aksi takdirde kiracılık sona erecek fuzuli işgalci durumuna geçilmiş olunacaktır. Belediyenin 632 kiracısı olup, 2009 sonu itibariyle kira borcu olan 228 kiracısı vardır. 25 kiracının ise gecikme zammı borcu mevcuttur. 379 kiracının ise borcu bulunmamaktadır.(EK:7) , Biran önce takip işlemlerinin hızlandırılarak gelirlerin tahsili cihetine gidilmelidir.

       3-BAĞIŞ VE YARDIMLAR
       2008 yılında 321.142 TL tutarındaki bağış ve yardımlar 2009 yılında 5.776.125 TL'ye yükselmiş olup artış oranı %180 dir. Bu yardımları Kültür Bakanlığından Hamamizade İhsan Bey inşaatı için 200 TL Bayındırlık Bakanlığından Cadde ve sokak düzenlenmesi için 2.000.000 TL Bayındırlık ve İskân Bakanlığından afet yardımı için 1.500.000 TL Bayındırlık ve İskân Bakanlığından Kamulaştırma (Ayasofya) için 276.125 TL. Alınan Bağış ve yardımlar içinde Hamamizade iş merkezi için Kültür ve Turizm Bakanlığından 2.000.000 TL, yine aynı bakanlıktan 1.500.000 TL Acil Yardım ödeneği ve ayrıca Ayasofya kamulaştırma işleri için 276.125 yardım alınmıştır. ( EK-8)
       Merkezi İdareden (iller bankası) Gelen Gelirler: 2008 yılında 30.175.473 TL iken 2009 yılında 33.230.746 TL ye yükselmiş olup artış oranı %10 dur.
       Para Cezaları: 2008 yılında 2.215.000 TL iken 2009 yılında 2.271.971 TL ye yükselmiştir.
       Otopark Yönetmeliği Uyarınca Elde Edilen Gelirler: 2008 yılında 1.128.000 TL iken %8.8 artışla 2009 yılında 1.228.172 TL olarak gerçekleşmiştir.Otopark Yönetmeliğinin 11. maddesine göre '' Otopark hesabında toplanan paraların otopark tesisi dışında başka bir amaçla kullanılamayacağı'' ve aynı yönetmeliğin geçici 4. maddesine göre de '' Belediyeler otopark hesabında toplanmış bedelleri, gerekiyorsa kendi kaynakları için takviye ederek, başlamış olan bölge otopark inşaatlarının tamamlanmasında ve yeni tahsis edilecek bölge ve genel otoparkların arsa alımlarında kullanılmak üzere öncelikler ve ivedilikle girişimde bulunulmasından yükümlüdürler''denmektedir.
       2009 yılında yönetmelik uyarınca toplanan otopark gelirlerinin amacı dışında kullanılmaması, aksine yeni otopark yapımları veya otopark yatırımları için kullanılması gerektiği açıktır. Bu nedenle belediyemizin yönetmelik hükümlerine uyarak, toplanan otopark gelirlerini amacına uygun olarak kullanmaması, yönetmeliğe uygun olmayan bir durum arz etmektedir. Denetim Komisyonu olarak açık ve kapalı otopark projelerinin belediyemizin de ihtiyaçlarını dikkate alarak, gerçekleştirilmesini ve yönetmelik hükümlerine göre toplanan paraların burada kullanılmasını önermekteyiz.

       5-SERMAYE GELİRLERİ
       Bina, arazi ve arsa satışları ile diğer sabit sermaye satış gelirleri 2008 yılında 17.070.986 TL iken 2009 yılında bu gelirler 201.815 TL ye düşmüştür.

       B) BELEDİYENİN GİDERLERİ

       1- PERSONEL GİDERLERİ
       2008 yılında personel giderleri toplamı 30.194.017 Lira iken 2008 yılında %7.03'lük artışla 32.318.981 Lira olarak gerçekleşmiştir.

       2009 yılında 36 işçi ve 9 memur toplam 45 personel emekli olmuş, Yeşilova Belediyesinin, belediyemize devri dolayısıyla 9 işçi ve 1 memur olmak üzere 10 personel ilavesi olmuştur.
       5393 sayılı Belediye Kanununun 49. maddesinde '' Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerlendirme kat sayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu geçemez''Yasanın bu hükmüne göre yaptığımız hesaplama şöyledir:

       Sonuç olarak bu hesaplamaya göre yasaya aykırılık tespit edilememiştir.

       2- S.G.K. ÖDENEN PİRİM GİDERLERİ
       2008 yılında 5.189.799 Lira iken 2009 yılında 5.843.643 Lira olarak gerçekleşmiş ve % 12.59 luk bir artış olmuştur.31.12.2009 tarihi itibariyle Vergi dairesine 11.440.048 Lira yapılandırılmış 18.143.571 Lira yapılandırılmamış olmak üzere toplam 29.583.619 Lira borç bulunmaktadır. Sosyal güvenlik kurumlarına ise 7.711.243 Lira yapılandırılmış, 14.530.686 Lira ise yapılandırılmış, toplam 22.241.929 Lira borcumuz mevcuttur. (EK-9)

       3- MAL VE HİZMET ALIMLARI
       a) Üretime Yönelik Mal ve Hizmet Alımları: 2008 yılında 929.485 TL iken 2009 yılında 1.422.618 TL yükselerek %65 artmıştır.
       b) Tüketime Yönelik Mal ve Hizmet Alımları: 2008 yılında 10.170.150 TL iken 2009 yılında 8.540.631 TL ye düşerek %19 azalmıştır.
       c) Elektrik Alımları: 2008 yılında 1.829.540 TL iken 2009 yılında 2.511.373 Tl ye yükselerek %37 artmıştır.
       d) Görev Giderleri: 2008 yılında 555.191 TL iken 2009 yılında 2.835.888 TL yükselerek %510 artmıştır.
       e) Müteahhitlik Hizmetleri: 2008 yılında 13.810.795 TL iken 2009 yılında 16.901.663 TL yükselerek %22 artmıştır.
       f) Telefon Abonelik ve Kullanım Ücretleri: 2008 yılında 172,677 TL iken 2009 yılında 200,048 TL ye yükselerek % 15 artmıştır.
       g) Taşıt Kiralama Giderleri: 2008 yılında 0 iken 2009 yılında 38.338 TL ye yükselmiştir.
       h) Temsil, Ağırlama, Tören Giderleri: 2008 yılında 225.605 TL iken 2009 yılında 204.521 TL ye düşerek % 9 azalmıştır.
       I) Makine -Teçhizat Bakım Onarım Giderleri: 2008 yılında 1.760.046 TL iken 2009 yılında 2.017.939 TL ye yükselerek %15 artmıştır.
       i) Gayrimenkul Bakım ve Onarım Giderleri: 2008 yılında 1.019.171 iken 2009 yılında 1.323.458 TL ye yükselerek %30 artmıştır.
       j) Tedavi ve Cenaze Giderleri: 2008 yılında 514.240 TL iken 2009 yılında 649.726 TL ye yükselerek % 26 artmıştır.

       Bu giderler kaleminin 2008 yılı toplamı 40.091.810 TL iken 2009 yılında 45.467.046 TL'ye yükselerek %13 artmıştır.
       2009 yılında mal ve hizmet alımı giderlerindeki artış en fazla görev giderlerinde meydana gelmiş olup izah edilmesi gerekmektedir.
       2009 yılındaki mal ve hizmet alımı ihale dosyalarının incelenmesinde ise: Başkanlık makamının 06.04.2009 tarih ve 144 sayılı genelgeleri ile 4734 sayılı yasa kapsamındaki ihaleler durdurulmuş fakat acil alımlara makamdan olur alınmak suretiyle devam edilmiştir.
       Fakat incelenen bazı ihale dosyalarında onay belgelerindeki tanzim tarihleri Başkanlık makamının olur tarihinden önce olduğu, onay belgesindeki 'Avans verilmeyecek ise şartları' bölümünde avans verildiği (EK-10), Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği gereğince Temsil ve Ağırlama harcamalarında doğrudan temin usulü ile ihale komisyonu kurulmadan yapılan alımlarda fiyat araştırma tutanağının olmadığı (EK-11)
       Ayrıca cadde, sokak park, bahçe vs. gibi yapım ve onarım işlerinin kısımlara ayrılarak aciliyeti olmamasına rağmen doğrudan temin yolu ile ihalelerin yapılarak kolaycılığa kaçıldığı ve rekabeti önleyici davranışta bulunulduğu tespit edilmiştir.
       Ayrıca doğrudan temin yolu ile yapılan mal ve hizmet alımlarında gerçek ve tüzel kişilerden alınan teklif sayısı üç adedin üzerinde olmadığı tespit olunmuştur. Her ne kadar yasal olarak en az üç ayrı firmadan alınan teklifler yeterlide olsa rekabeti arttırıcı ortamın oluşması için daha fazla teklif alınması uygun olacaktır.

       4- CARİ TRANSFERLER:
       Bu gider kalemi içerisinde yer alan görev zararları ( Sosyal Güvenlik Kurumlarına), kar amacı gütmeyen kuruluşlara yapılan, hane halkına yapılan transferler ve diğer sosyal amaçlı transferlerin 2008 yılı toplamı 5.520.102 TL iken 2009 yılında 5.413.950 TL'ye düşmüş olup %2 azalmıştır. Fakat hane halkına yapılan transferler (sosyal ve eğitim amaçlı) 2008 yılında 1.073.429 TL iken 2009 yılında 1.522.541 TL'ye yükselerek %42 artmıştır. Bu artışların bütçe artış oranları ile aynı doğrultuda olması uygun olacaktır.( EK-12)

       5-SERMAYE GİDERLERİ

       Sermaye giderlerindeki gerilemenin nedeni müteahhitlik giderlerindeki düşüşten kaynaklanmaktadır.
       Belediyemizin 2009 yılı bilânço aktif toplamı 384.853.978 TL dir. 2008 yılı rakamı 356.929.055 TL olup % 7,8 lik bir artış tespit edilmiştir.

       Bütçe incelemesi
       2009 yılında bütçe ile verilen ödenek 140.000.000 Tl olup 102.071.518 Tl gider yapılmış ve parasal gerçekleşme oranı % 63 olmuştur.% 37 lik bir sapma söz konusudur. Tahmini bütçe hazırlanırken önceki yıl bütçesi ve verilerine bakılarak bütçe hazırlanmalı ve sapmanın mümkün olduğu kadar az olmasına özen gösterilmelidir.( EK-13)

       Belediyenin bilânçosuna (EK-15) göre bazı analizlerimiz aşağıdaki gibidir:
       1) Cari Oran= Dönen Varlıklar/ Kısa Vadeli Borçlar= 12.237.432-63.448.652 olup dönen varlıkların kısa vadeli borçları karşılama oranı % 19,28 dir.
       2) Net İşletme Sermayesi= Dönen Varlıklar - Kısa Vadeli Borçlar= 12.237.432-63.448.652- ( 51.211220 liradır) bilanço için olumsuz bir oran olarak tespit edilmiştir.
       3) Toplam Borçlar / Öz Sermaye= 68.227.759/ 292.459.866 toplam borçların öz sermayeye oranı % 0,23 olması bilânço için olumlu bir göstergedir.
       4) Kısa Vadeli Borçlar / Toplam Aktifler= 63.448.652=384.853.976 kısa vadeli borçların toplam aktiflere oranı % 16,48 olup olumlu bir oran olarak tahlil edilmiştir.

       5-SONUÇ:
       5393 sayılı Belediye Kanununun 25. maddesi gereğince Belediye Meclisince oluşturulan komisyonumuzca hazırlanan bu raporda belediye kaynaklarının ekonomik ve daha verimli kullanılması bakımından önerilerde bulunulmuş, belediye harcamalarının mali işlemlere ilişkin kararlarının Stratejik plan ve programlara uygunluğu değerlendirilmiştir.
       5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun amacına yönelik olarak da Belediye kaynaklarının kullanılmasında hesap verilebilirliği ve mali saydamlığı sağlamak üzere tespit edilen denetim sonuçlarına göre:
       1- Doğrudan temin yolu ile yapılan mal ve hizmet alımlarında rekabeti arttırıcı ortam oluşması için üç fiyat teklifinden daha fazla teklifin alınmasına itina gösterilmesi,
       2-Cadde, sokak, park, bahçe vs. gibi yapım ve onarım işlerinin ihalelerinin kısımlara bölünerek doğrudan temin yolu ile yapılmaması
       3-Temsil ve Ağırlama harcamalarında doğrudan temin usulü ve ihale komisyonu kurulmadan yapılacak alımlarda fiyat araştırma tutanağının tanzim edilmesi
       4-Rizaen terk edilmiş yeşil alanların her ne amaçla olursa olsun bundan sonra kiraya verilmemesi, kiraya verilen taşınmaz malların kira sürelerinin ise 10 yıldan fazla olmaması
       5-Belediyenin 2009 yılı banka hesabında toplanan 1,2 Milyon TL otopark gelirinin otopark yönetmeliğinin 11. maddesine aykırı bir şekilde kullanılmaması
       6-Kiralamalara ait Encümen kararlarının Belediye WEB sayfasında yayımlanması
       7-Hane halkına yapılan transferlerin azaltılarak, yatırım transferlerinin arttırılması ve gelir getirici yatırımlara öncelik verilmesi.
       8-Elektrik tüketimi, haberleşme vs. gibi gider kalemlerinde azami tasarrufa riayet edilmesi
       9-Vergi, resim ve harçlar ile her türlü belediye gelirlerinin yasal mevzuata uygun olarak öncelikle eksiksiz tahakkukunun yapılması, zamanında ödenmeyen gelirlere derhal ödeme emri gönderilmesi, yine ödenmediği takdirde zaman kaybedilmeden hukuki takip ve icra sürecinin başlatılması
       10- Mali yılı bütçesi tanzim edilirken önceki verilere de bakılarak gerçekleşebilir bir bütçe hazırlanması
       Hususlarında 5393 sayılı Belediye Kanununun 25. maddesinin son fıkrası hükmü gereğince işlem yapılmak üzere Komisyonumuzca tanzim edilerek imzalanan 7 sayfa 15 ekten oluşan 2009 yılı Denetim Komisyonu Raporu' nun dosya halinde Meclis Başkanlığına sunulmasına karar verilmiştir. 24.03.2010